Muhamed Sytari

Një natë e mbushur plot kënaqësi përkushtimi dhe atmosferë harmonie...

(Shkodër, më 24 shtator 2008) 

   Nata e njëzetepestë e këtij Ramazani, erdhi me mirësinë dhe butësinë e saj, duke na dhuruar njëkohësisht kënaqësi përkushtimi dhe atmosferë harmonie, në një shoqëri të veçantë e të ndryshme nga shoqëritë e netëve të mëparshme.

   Historia e kësaj nate të gjatë nisi me sofrën e iftarit, kaloi nga dera e xhamisë së Tophanës, në atë të Plumbit, në atë të Pazarit dhe përfundoi në ambientet e mrekullueshme të xhamisë së Parrucës.

   Sonte kisha të ftuar në sofrën e iftarit drejtorin e shkollës teologjike, pranë seminarit jezuit, në Shkodër, atë Mario Imperatorin, drejtorin e revistës papnore për studimet arabo-islame, “Islamo-Cristiana”, në Romë, prof. Valentino Cottini. Mik i atë Marios, ishte edhe z. Vlash Plepi, pedagog në Akademinë Teologjike Orthodhokse, në Durrës. Sëbashku me ne, në këtë iftar ishte edhe thirrësi islam Lavdrim Hamja dhe miku im, me banim në Itali, Adnan Zekja. Për kënaqësinë e kësaj sofre dhe timen njëkohësisht, me ne u bashkua edhe pronari i restorantit “Tradita”, z. Gjon Dedvukaj.

   Që në momentet e para të pragiftarit të kësaj nate, bisedat tona sillen rreth besimit, fesë, mesazheve të Ramazanit dhe sinjaleve të mrekullueshme që rrezaton ai në drejtim të dialogut ndërfetar, pasi tradita e agjërimit nuk u përket vetëm muslimannëve: “O ju që besuat, agjërimi u është bërë obligim sikurse ishte obligim edhe i atyre që ishin para jush, kështu që të bëheni të devotshëm”[1].

   Fillimi i iftarit shoqërohet me një lutje të përbashkët, në të cilën i drejtohem Krijuesit Fuqiplotë për harmoninë e përbashkët, forcimin e urave të dialogut dhe paqes, kudo në botë dhe dëshirën që kjo sofër dhe ky takim të mos mbeten jetimë...

   Prof. Cottini, ësht një mesoburrë, me fytyrë të qeshur, komunikues dhe modest. Herë pas here, në të foluren e tij, shfaqen edhe disa fjalë arabe, me të cilat ai mundohet t’i shtojë ëmbëlsi dhe dashamirësi njohjes së re. Bisedat tona, përveçse thellojnë njohjen reciproke, nxjerrin në pah rëndësinë e madhe të këtyre sofrave, në gjirin e të cilave hidhen ide qytetëruese, hapen dyer të reja e forcohen ura të vjetra komunikimi ndërfetar e ndrëkulturor.

   Atë Mario, me të cilin jemi njohur që para një viti, është një jezuit zviceran, që flet një shqipe të kuptueshme dhe që është i dhënë pas studimeve dhe letrave.

   Ai, punon vazhdimisht me studentët e tij për dialogun ndërfetar dhe hapjen me Islamin dhe muslimanët, gjë të cilën e ka dëshmuar disa herë duke ftuar personalitete islame të vendit tonë për të referuar para studentëve të tij, për të shpjeguar ide dhe koncepte, mbi dialogun ndërfetar dhe qëndrime të ndryshme të Islamit mbi harmoninë ndërfetare.

   Me z. Vlash Plepi, njihemi nëpërmjet kësaj sofre të begatë, që ndër të tjera shërben edhe për këtë prezantim të ri, me teologun orthodhoks.

   Dhurata ime për miqtë e këtij iftari, është libri i Dr. Ekmeluddin Ihsanoglu, “Kultura e bashkekzistencës”, në gjuhën shqipe dhe atë angleze, e cila mirëpritet me shumë kënaqësi nga të ftuarit e mi.

   Me mbarimin e iftarit dhe faljen e namazit të akshamit, nisemi drejt xhamisë së Tophanës, ku të ftuarit e mi kanë dëshirë të ndjekin nga afër kryerjen e riteve të faljes në një prej xhamive të Shkodrës.

   Në xhaminë e ndriçuar e të hijshme të Tophanës, atmosfera e këtij muaji ndjehet në çdo cep të saj. Xhamia është e mbushur me besimtarë, frekuentues të rregullt të namazeve, e të terevaisë në veçanti.

   Në një moment, pse jo historik për xhaminë e vogël të Tophanës, atë Mario Imperatori, prof. Valentino Cottini dhe z. Vlash Plepi, në shoqërinë time, janë para besimtarëve të kësaj xhamie, që ditë pas dite po kthehet në një qendër të mirëfilltë të dialogut ndërfetar e ndërkulturor, duke patur parasysh edhe takimet e shumta intelektuale e besimore që zhvillohen këtu, herë pas here.

   Të gjithë vështrojnë dhe presin me kureshtje. Pas prezantimit të të ftuarve, fjalën e ka atë Mario, i cili, i emocionuar nga kjo vizitë dhe pritja e ngrohtë e xhematit të Tophanës, i uron ata përzemërsisht për muajin e Ramazanit dhe u dëshiron përkushtim dhe lidhje të vazhdueshme me Zotin e Plotfuqishëm.

   Prof. Cottini, shpreh kënaqësinë e tij që është në mesin e muslimanëve, në xhaminë e Tophanës. Ndër të tjera, thotë: “Muaji i Ramazanit është muaj i mikpritjes. Këtë e konstatova edhe në iftarin e mrekullueshëm me hoxhën tuaj, sikurse po e shoh edhe tani para jush. Ju uroj me zemër!”

   z. Plepi, nga ana e tij, shpreh kënaqësinë e të qenurit sëbashku me muslimanët e xhamisë së Tophanës në lutjen e kësaj nate të Ramazanit. Me këtë rast ai u uron atyre muajin e përkushtimit dhe Fitër Bajramin, pas disa ditësh.

   Pas përshëndetjeve, të ftuarit zënë vend në karriga, ndërkohë që drejtoj faljen e namazit të jacisë. Me përfundimin e tij, përshëndetemi me xhematin e xhamisë Tophanë dhe sëbashku dalim për të bërë një vizitë të shpejtë informuese rreth historikut të kësaj xhamie, në ambientet e jashtme të saj. Duke vëzhguar nga afër pjesën e vjetër të kësaj  xhamie të ndërtuar fillimisht në vitin 1617, ata befasohen nga historia e saj dhe tjetërsimi i këtij objekti fetar nga regjimi femohues.

   Pas vizitës në xhaminë time, largohemi drejt kibles së Islamit në vendin ton, në xhaminë e Plumbit.

   Unë mendoj se çdo i huaj, që kërkon të vizitojë xhamitë e Shkodrës, duhet medoemos të shkelë në xhaminë e Plumbit, për vetë pozitën e saj, vlerat e shumta dhe elementet qytetëruese islame që ajo paraqet.

   Për pak minuta, jemi para xhamisë së lashtë, e cila që në pamje të parë tërheqë vëmendjen e miqve të mi, që nuk ngurrojnë ta shprehin haptas. Hyrja në ambientet e saj shoqërohet edhe me befasinë e tyre për arkitekturën dhe madhështinë e saj.

   Në xhami po falen. Teravia i ka angazhuar njerëzit në namazin e tyre. Selami i imamit shoqërohet me salavatin tradicional, pas së cilit, kërkoj vëmendjen e të pranishëmve në xhaminë e Plumbit (ndonëse të pakët në numër), për t’i prezantuar me miqtë e kësaj nate. Ata, edhe njëherë, shprehin kënaqësinë e tyre që janë në mesin e muslimanëve dhe i falënderojnë për mikpritjen dhe atmosferën e xhamisë. Pasi përshëndetemi, imami, H. Mithat Myftija na shoqëron deri në dalje. Me kërkesën e vizitorëve, ai merr të shpjegojë për xhaminë, për kohën e themelimit të saj, për veçoritë dhe vendin e saj për banorët e lagjes dhe mbarë Shkodrës. Biseda e imamit, ka tërhequr vëmendjen e vizitorëve, që dëgjojnë me vëmendje dhe herë pas here nuk ngurrojnë të pyesin e të sqarohen për ndonjë paqartësi.

   Në mes përqafimesh të ngrohta, largohemi nga xhamia e Plumbit drejt faltores më të veçantë të qytetit tonë, asaj që duhet të tërheqë vëmendjen e të gjithëve për shumë arsye, tek të cilat nuk duhet të ndalem tani...

   Në hyrje të xhamisë së Pazarit, dëgjohen tekbiret e namazlinjve, të cilët sapo kanë kryer teravinë dhe po bëjnë mbylljen e një hatmeje të Kur’anit.

   Para tyre, vizitorët mbeten pa fjalë! Mikpritja dhe përzemërsia e tyre është mahnitëse. Të gjithë na presin me dorë në zemër e të buzëqeshur, vështrojnë drejt nesh. Lutemi sëbashku dhe marrim prej tyre ëmbëlsi besimi që rrezaton kulturë e qytetari. Miqtë, marrin të përshëndesin njëri pas tjetrit. Atë Mario, u drejtohet edhe me këto fjalë: “Përtej vështirësive të jetës, duhet të kuptojmë se Zoti na do të gjithëve!”, ndërsa profesor Cottini, pasi shpreh mirënjohjen e tij për pritjen e ngrohtë, u drejtohet: “Ashtu sikurse ky muaj është muaji i mikpritjes, që po e gjej edhe në mesin tuaj, edhe unë ju them me zemër se jeni të mirëpritur në zemrën time!”

   Teksa dalim nga xhamia e Pazarit, imami dhe kujdestari i saj, z. Bahri Ymeri, nuk ngurron të nxjerrë nga xhepi i tij një shishe të vogël parfumi me të cilën na lyen duart. Veprimi i tij i befason edhe më shumë vizitorët, të cilët teksa e falënderojnë shprehin edhe befasimin e tyre për këtë veprim të thjeshtë, dashamirë e human.

   Pas xhamisë së Pazarit, vijmë në xhaminë e Parrucës. Koha ka ecur e namazi i teravisë sapo ka përfunduar dhe njerëzit janë shpërndarë nëpër shtëpitë dhe vendtubimet e tyre. Megjithatë, hyjmë në ambientet e brendshme të xhamisë së mrekullueshme të qendrës së Shkodrës.

   Vizitorët, mahniten nga bukuria e saj, nga shkrimet e shumta e të rralla, ku në mesin e tyre, prof. Cottini, lexon me zë të lartë: “Bismil-lahirr-rrahmanirr-rrahim”.

   Vizita në xhaminë e Parrucës, shoqërohet me historikun e saj, me vlerat që ka kjo xhami edhe për faktin se ndërtuesi i saj nuk është as arab, as turk, por një biznesmen musliman shqiptar, i cili me veprën e tij, dha një shembull të mrekullueshëm të një ringjalljeje islame shqiptare edhe pas kolerës vrastare komuniste, edhe pas vërshimeve tjetërsuese të identitetit islam të shqiptarëve, në ditët e para e në ato që pasuan, periudhën e zezë ateiste!

   Vizita në xhaminë e Parrucës (që zgjat më shumë se vizitat e tjera), sinjalizon edhe fundin e takimit tonë të përzemërt që filloi me iftarin e kësaj dite, me namazin e jacisë në xhaminë e Tophanës, vizitën në xhaminë e lashtë të Plumbit, në faltoren e veçantë të Pazarit dhe në xhaminë më të re shqiptare, të Parrucës.

   Profesor Cottini, Atë Mario dhe teologu orthodhoks Vlash Plepi, janë shumë të kënaqur nga takimi ynë dhe vizitat e kësaj nate duarplot.

   Teksa përqafohemi, ata shprehin kënaqësinë e madhe për momentet e bukura dhe të gëzueshme në mesin e muslimanëve.

   Ishte një natë e gjatë, e mbushur plot kënaqësi përkushtimi dhe atmosferë harmonie.  

   Ishte nata e njëzetepestë e këtij Ramazani plot mirësi e begati hyjnore!