Muhamed Sytari

Teravia e gjashtë, në xhaminë e Parrucës

(Shkodër, më 5 shtator 2008)  

Vështrim

   Hyrja në oborrin e xhamisë së Parrucës, në qendër të qytetit, në këtë natë të gjashtë të këtij Ramazani, ka një ndjesi interesante e të veçantë. Kjo është teravia ime e parë për këtë vit, në xhaminë e lagjes time! Është Ramazani i dytë në xhaminë e re, që hapi dyert e saj ditën e xhuma, më 23 mars 2007, atë ditë të paharrueshme jo vetëm për ne, por për mbarë Shkodrën, Shqipërinë, ymetin islam..!

   Oborrin e xhamisë e kanë “pushtuar” biçikletat e shumta dhe motoçikletat e ndryshme të frekuentuesve të saj, të rinjve të shumtë që vijnë grupe-grupe për të falur namazin e fundit të një dite të gjatë, plot agjërim, lexim Kur’ani, namaz xhumaje, dhikre, bamirësi...

   Në brendësi të saj, xhamia e Parrucës të magjeps me pamjen tërheqëse, me të cilën veçohet nga të gjitha xhamitë e tjera të Shkodrës, pse jo edhe përtej kufijve të saj! Ndoshta është efekti i ndriçimit të sallës së faljes, ndoshta qeramika dhe ajetet e shumta kur’anore që zbukurojnë muret e saj, ndoshta elementet mjeshtrore të një qytetërimi të tërë arabo-islam të vendosura në çdo cep të mureve të saj. Ndoshta është vetë pamja komplekse, me të gjitha këto copëza mozaiku që sëbashku krijojnë imazhin e një xhamie të madhe e të frekuentuar, plot gjallëri e jetë!

   Xhamia e Parrucës në këtë natë Ramazani, gumëzhin. Grupe të rinjsh që takohen me njëri-tjetrin, flasin, qeshin, shtrëngojnë duart e përqafohen përzemërsisht. Është pamja origjinale e një vëllazërie pa artificializma, të natyrshme e humane. Diku tutje, një i ri me fesin e bardhë në kokë i uron vëllezërve të tij: “All-llahu ju pranoftë ninimin e sotëm” e, duke u afruar me ta merr t’i tregojë ndonjë të veçantë të kësaj dite plot adhurim e përkushtim të sinqertë!

   Ndërkohë, muezini lajmëron fillimin e namazit dhe.., për pak, të gjithë bëhen gati, drejtohen nga kibla, rregullojnë rreshtat dhe me: “All-llahu ekber” në gojë fillojnë namazin e jacisë së kësaj nate të re.

   Namazi i teravisë nuk vonon. E drejton Hafiz Nuredin Demir, me prejardhje shqiptare nga Prishtina, i ardhur nga Turqia. Kjo është hera e parë që viziton një tokë shqiptare, por duke parë mënyrën sesi komunikon me xhematin, thua me bindje se është familjarizuar me të gjithë. Nuk heziton, nëpërmjet mikrofonit të shqiptojë: “Reguloni reshtat, mani qetsi, po falim namazin”! Dhe hafizi jabanxhi, na merr drejt një bote plot dritë adhurimi e shpresë lutjesh...

   Rekatet e teravisë shkojnë njëra pas tjetrës. Salavati me xhemat, të cilit i prin muezini me zërin e tij të fortë, sinjalizon mbarimin e një njësie prej katër rekatësh. Me përfundimin e katër rekatëve të dyta, shumë prej të pranishëmve marrin të dalin jashtë, të mjaftuar me kaq, ndërkohë që pjesa tjetër e xhematit, pasi këndon në grup salavatin tradicional mbi të dërguarin e All-llahut, vazhdon plotësimin e njëzet rekateve, synet i fortë, të teravisë!

   Në tërësinë e tij xhemati i ri i xhamisë së Parrucës, është i dhënë pas besimit dhe fesë, gjë që dëshmohet me praktikimin e riteve fetare, edhe në ambientet e kësaj xhamie. Nga një vështrim i përgjithshëm, elementet thelbësore të ilmihalit, ose njohurive elementare për kryerjen e namazit, në tërësinë e tyre, duket se nuk janë përvetësuar ende si duhet. Kjo shfaqet në mënyrën e qëndrimit në namaz, lëvizjet e tepërta pa justifikim, etika e qëndrimit pas namazit etj. Por, kjo mungesë kalimtare, nuk e zbeh aspak vlerën dhe peshën që i japin këta të rinj xhamisë, cilësdo xhami. Në fund të fundit, plotësimi i mangësive në fjalë e të tjera të ngjashme me to, duhet të jetë edhe angazhim i imamëve dhe prijësve fetarë që kanë për detyrë të zgjerojnë metodat dhe sistemin e predikimit dhe mësimit fetar brenda mureve të xhamisë dhe jashtë tyre! Vetëm atëherë kur pjekuria institucionale e bashkësisë së muslimanëve të arrijë në nivele bashkëkohore e të duhura, elementë të tillë të mospërvetësimit të njohurive fetare (por edhe më tej se kaq), do të jenë thuajse inekzistentë në komunitetin tonë! E, kjo nuk mund të ndodhë përderisa vetë protagonistët e kësaj thirrjeje të jenë neglizhentë (joqëllimisht) ndaj faktorëve të jashtëm e të huaj që instalohen paditurisht në trupin e bashkësisë tonë islame, duke ia deformuar imazhin e një bashkësie të ditur e të përkushtuar!

   Realitetet e jetës islame, ato që nuk na pëlqejnë e që nuk duhet të jenë pasqyrë e shfaqjes së Islamit në shoqërinë tonë, mund të ndryshojnë për mirë, vetëm atëherë kur duke filluar nga myftiu i vendit (cilido myfti, i cilitdo vend), imami i xhamisë (cilido imam, i cilësdo xhami) të mos mjaftohen vetëm me daljen në xhami, thjeshtë për faljen e namazit dhe kryerjen e virdit në heshtje, duke ruajtur nderin e medh’hebit e duke propaganduar me me të madhe një hanefizëm të thatë e të përkufizuar në dobi, vlera e largpamësi, materiale e shpirtërore! Kur hoxha (me prezencën dhe imazhin e tij) të kthehet të jetë hoxhë, i nderuar dhe i respektuar, fillimisht nga institucioni i tij fetar e bashkësia përreth, jo model paradash e njeri i nëpërkëmbur! Me pak fjalë, kur Thirrja Islame të kthehet e të jetë angazhim serioz i të gjithëve, duke vendosur secili aftësitë dhe mundësitë e tij në shërbim të saj, duke përvetësuar “rregullat e lojës” së saj, ku ndër më primaret është urtësia, aftësia dhe durimi për të punuar në grup për të mirën e përbashkët!

   Duke dalë nga xhamia e Parrucës, disa të rinj këshillojnë njëri-tjetrin. Dikush përmend një ajet. Dikush një hadith. Dikush dëgjon e, dikush tund kokën në shenjë pohimi. Pak më tutje, një grup besimtarësh më të moshuar, urohen në mes vete për namazin e kësaj nate, teksa më tutje disa të tjerë marrin rrugën për të pirë një kafe, kafenë e teravisë.

   Është, si të thuash, një larmi realitetesh e nivelesh, qytetare e besimore, ku mbi gjithçka qëndron besimi dhe dashuria për të qenë sa më të përkushtuar e të kënaqur me Zotin!

   Jo më kot, ky muaj është quajtur “muaji i përkushtimit” dhe jo më kot është cilësuar si “shkollë tridhjetë ditore”!