Shejkh Ahmed Keftaro (1912 - 2004)
(Referat i mbajtur nga Hirësia e Tij, kryemyftiu i Sirisë,
në Universitetin e Milanos, Itali, dhjetor, 1985)

Duke ditur se All-llahu, është Zot i gjithçkaje, është i vetmi Gjykatës i Ditës së gjykimit, myslimanët inkurajohen t’u afrohen gjitha këtyre diskutimeve në mirësi.

“Thirr në rrugën e Zotit tënd me mençuri dhe këshillë të bukur dhe diskuto me ata në mënyrën më të mirë! Me të vërtetë Zoti yt i di më së miri ata që janë shmangur nga rruga e Tij, e di më së miri ata, që janë në rrugë të drejtë” - (16/125).

Madje edhe kur kemi të bëjmë me njerëz që mund të jenë armiq me ta dhe besimin e tyre, myslimanët inkurajohen të marrin rrugën e paqes, mirësisë dhe bashkimit, t’u përgjigjen me durim dhe dashamirësi. All-llahu udhëzon besimtarët: “Nuk barazohet e mira me të keqen! Të keqen ktheje në të mirë e atëherë armiku yt do të bëhet menjëherë mik i ngushtë.” - (41/34).

Një ekzaminim i përciptë i historisë së hershme islame zbulon shumë shembuj të shquar të tolerancës islame. Unë do të pëlqeja të prezantoja këtu pak prej tyre, meqë ato përcaktojnë modele udhëzuese për harmoninë ndërfetare dhe ndihmojnë për të përgënjeshtruar (hedhur poshtë) keqkuptimet e zakonshme ndaj Islamit si intolerant, siç pretendojnë një grup ekstremistësh.

Profeti Muhammed (paqja qoftë mbi të), gjatë jetës së tij si udhëheqës fetar dhe burrë shteti tregoi ndjeshmëri dhe respekt në trajtimin e “Njerëzve të Librit“, hebrenjve dhe kristianëve.

Në shpirtin e vërtetë të revelatës hyjnore, Kur’ani i Shenjtë, i cili iu shpall profetit Muhammed, ndaloi dëmtimin e jomyslimanëve dhe u kërkoi myslimanëve t’i trajtonin ata mirë. Njëherë ai tha: “Ai që i bën keq një hebreu apo kristiani, do të më këtë mua kundërshtarin e tij në Ditën e Gjykimit”.

Gjëja e parë që profeti Muhammed (paqja qoftë mbi të) bëri pasi u vendos në Medine ku ai ishte ftuar si udhëheqës, qe përfundimi i një traktati në mes të myslimanëve dhe pasuesve të Librit (hebrenj dhe kristianë) të atij qyteti. Sipas këtij pakti, myslimanët u garantonin atyre lirinë e besimit dhe u jepnin të njëjtat të drejta dhe detyra si ato të myslimanëve.
Kur një delegacion kristian i Abisinisë erdhi në Medine, profeti Muhammed (paqja qoftë mbi të) i ftoi në xhami dhe u kujdes personalisht për ta. Kur po u shërbente ushqimin, ai tha se ata kishin qenë shumë bujarë dhe të nderuar ndaj shokëve të tij, të cilët kishin emigruar më herët në Abisini, saqë ai tani donte t’i nderonte vetë ata.

Kur një delegacion kristian nga Nexhrani erdhi në Medine, një qytet në jugperëndim të Arabisë, profeti i mori ata në xhaminë e tij dhe i ftoi të kryenin lutjet e tyre brenda saj. Myslimanët me profetin faleshin nga njëra anë e xhamisë dhe kristianët nga ana tjetër. Gjatë vizitës së tyre, profeti diskutoi me ta shumë çështje në mënyrë të sjellshme.

Pasardhësit e Profetit vazhduan politikën e tij kur’anore të tolerancës fetare

Kur Omer Ibn Al-Khatabi, kalifi i dytë, çliroi Jerusalemin nga pushtimi bizantin romak, ra dakord me kushtet e kërkuara nga banorët kristianë, rastisi që Omeri ishte në kishën më të madhe kristiane të Jerusalemit në kohën e faljes së pasdites. Omeri refuzoi të kryente faljen e tij në kishë, nga frika se kjo mund t’u jepte shkak brezave të ardhshëm myslimanë të konfiskonin kishën dhe ta kthenin atë në xhami.

Një grua kopte, e sektit kristian në Egjipt, erdhi tek Omeri të ankohej sepse guvernatori Amr Ibn Al-As i kishte marrë shtëpinë për t’ia shtuar truallit të një xhamie që po ndërtohej. Omeri e verifikoi problemin dhe mësoi se myslimanët ishin shtuar në numër dhe kishin nevojë për të zgjeruar xhaminë. Amri i shpjegoi se ai i kishte ofruar gruas kopte një shumë të madhe lekësh, por ajo i kishte refuzuar. Amri i la lekët në fondin e saj për t’i marrë kurdoherë që asaj i nevojiteshin. Megjithëse shumë ligje moderne e lejojnë një procedurë të tillë, Omeri nuk e pranoi sipas parimeve islame. Ai i urdhëroi myslimanët të ndalonin zgjerimin e xhamisë dhe t’i rindërtonin shtëpinë gruas kopte ashtu siç kishte qenë më parë.

“Xhizja”, një taksë e mbledhur nga jomyslimanët në tarifat islame si shpërblim për mbrojtjen ushtarake dhe përfitimet e tjera të siguruara nga shteti, ka qenë gjithashtu objekt i keqkuptimit. Kur myslimanët e zbuluan se ata ishin tërhequr nga qyteti Homs (Siri) dhe nuk mund t’i mbronin më njerëzit atje ashtu siç i kishin premtuar, ata ua kthyen atyre “xhizjen”.

Një ditë Omer Ibnul-Khatab shikoi një plak duke lypur në rrugë. Omeri e pyeti se kush ishte dhe ai tha se ishte hebre. Ai e mori plakun në shtëpinë e tij, i dha ushqim dhe para dhe e dërgoi në Thesarin e shtetit mysliman. Drejtuesve të Thesarit, Omeri u tha: “Jepini këtij njeriu nga paratë e myslimanëve. A është e drejtë t’i merrni “xhizje” këtij njeriu tamam si një të riu dhe ta neglizhoni si plak? Kjo nuk është e mundur në Islam!”.
Zyrat në shtetet islame iu dhanë atyre që ishin më të kualifikuarit, pavarësisht besimeve ose mjediseve të tyre. P.sh: Ibn Athal, një mjek kristian, ishte doktori privat i kalifit Muavije, themeluesit të shtetit Umajad. Një tjetër kalif umajad, Abdul-Malik Ibn Marvan, emëroi dy të krishterë Athnasius dhe Isaak në postet e larta të shtetit të Egjiptit. Adud Al-Dawla një kalif Abasit, e bëri kristianin Nasr Ibn Harun, kryeministrin e tij, duke i dhënë autoritetin për të sunduar mbi Irak dhe Persinë Jugore.

Kështu, Islami u garantoi jomyslimanëve të drejtat e plota me myslimanët në jetën e tyre, lirinë e tyre dhe posedimet e tyre. Profeti Muhammed (paqja qoftë mbi të) thoshte: “Ai që keqtrajton një jomysliman ose e mbingarkon atë, do të jetë kundërshtari im”. Islami i lejoi jomyslimanët të jetonin në tokat islame me respekt dhe nder. Ai nuk iu imponoi veçim, përkundrazi i lejoi jomyslimanët të merrnin pjesë barabar në shoqërinë myslimane, të merrnin pjesë në aktivitetet në mes myslimanëve sipas udhëzimit të All-llahut në Kuran: “Sot iu janë lejuar gjërat e mira e të pastra. Ju janë lejuar edhe ushqimet e ithtarëve të Librit; po ashtu, edhe ushqimet tuaja janë të lejuara për ata. Të lejuara për ju (për martesë) janë femrat e ndershme, besimtare dhe femrat e ndershme të atyre që u është dhënë Libri para jush”. (5/5).

Shpresë për të ardhmen

Ditët në të cilat njerëzimi mund të pranojë thjesht injorancën dhe imitimin e verbër kanë ikur përgjithmonë! Tani është koha e dijes, dritës dhe së vërtetës: kohë kur njerëzimi do të pranojë vetëm atë që përputhet me arsyen, logjikën dhe informacionin shkencor. Njerëzimi ka arritur shumë në përparimin e shkencës dhe luksit material, duke shkuar shumë larg ëndrrave të njerëzve të shekujve të kaluar. Pavarësisht nga kjo, njerëzimi tani kërcënohet nga shkatërrimi, nga rreziqet në të dy anët: shpirtëror dhe fizik. Kohët e fundit problemet e civilizimit modern burojnë nga shpërfillja e All-llahut dhe drejtimit shpirtëror të cilat Ai me mëshirë i ka shpërndarë tek të gjithë. All-llahu dërgoi të dërguarit e Tij, profetët e Tij, gjatë gjithë epokave si dhuratë nga vetë Ai, për të udhëhequr njerëzimin drejt lumturisë dhe suksesit të vërtetë. Në Kur’anin e Shenjtë All-llahu i thotë profetit Muhammed: “Dhe ne nuk të kemi dërguar ty, veçse si mëshirë për botët”. (21/107).

Mesazhet hyjnore të All-llahut gjatë gjithë epokave i kanë këshilluar njerëzit të jetojnë si një familje njerëzore me dashuri dhe tolerancë. Një mënyrë e tillë jetese është e vetmja rrugë për njerëzimin për të qenë të sigurt dhe për të gëzuar mirësinë e All-llahut dhe frytet e përparimit modern. Sikur njerëzimi të kishte marrë me gjithë zemër thelbin e revelatave hyjnore, ai nuk do të kishte vuajtur kaq shumë gjatë skëterrës së dy Luftërave Botërore dhe nuk do të jetonte një jetë me frikë nga shkatërrimi bërthamor dhe ai i mjedisit.

Burra e gra besimtarë duhet të zgjohen, t’i hapin sytë dhe të fillojnë dhe të shohin njëri-tjetrin përmes lenteve që i tregojnë gjërat më afër dhe jo me ato që i bëjnë gjërat të shihen më larg. Paqja e vërtetë mund të arrihet vetëm n.q.s ne bashkohemi nën flamurin e All-llahut dhe të Dërguarve të Tij, të bashkohemi në një vëllazëri dhe bashkëpunim shpirtëror, që të ndërtojmë një besim racional për brezat e tanishëm dhe të ardhshëm. Sikur ne të gjenim kurajën për ta bërë këtë, qeniet njerëzore do të jetonin në një parajsë botërore deri sa të shkonin në parajsën e përjetshme në Botën tjetër.

Është koha që kombet të bashkëpunojnë me dashuri dhe bujari, dhe të bashkohemi së bashku në adhurimin e një Zoti, Krijuesit të Vetëm të këtij universi, më Mirënjohësit, të gjithë Mëshirshmit. Duke bërë kështu, ne së fundi do të rijetonim e kuptonim mësimet e profetëve dhe apostujve të së kaluarës në mënyrë të pajtueshme me realitet e qytetërimit modern, duke bashkëpunuar për gjëra që ne jemi dakord dhe duke debatuar vëllazërisht rreth gjërave që ne nuk biem dakord.

Na drejtoftë Zoti nga e mira, për kërkimin e së vërtetës pa ndonjë paragjykim ose ambicie, me shpirtin e dashurisë, tolerancës e vëllazërisë.

Të gjithë falënderimet dhe lavdërimet qofshin për Zotin, Krijuesin e të gjithë universit.Paqja qoftë mbi të gjithë ju.

Përktheu nga anglishtja:
Shpresa Bushati

ISLAMI DHE TOLERANCA FETARE (2)