Muhamed Sytari

Dr. Jusuf el- Kardavi

Muaji i fitimit të njeriut[1]

(“Dhe thërret një zë: O bamirës shpejto, o keqbërës ndalo”)  

   Vetëm për hir të Zotit njeriu largohet nga kënaqësitë dhe epshet e tija dhe agjëron plot një muaj. Cila është urtësia nga ky adhurim kolosal?

   Njeriu është një qënie e çuditshme që All-llahu e krijoi me një natyrë shumë planëshe ku në të vendosi elementin material- tokësor dhe atë shpirtëror- qiellor.

Në të ka dhe, siç ka edhe shpirt, të cilin All-llahu e vendosi në të, siç veproi me Hz. Ademin (a.s): [Kur Zoti yt u tha engjëjve: "Unë po krijoj një njeri nga balta dhe kur ta kem përsosur atë dhe t'i kem dhënë nga ana Ime shpirt, ju menjëherë përuljuni atij (në sexhde)"].[2]

   Ademi (a.s) nuk e meritoi nderimin me sexhde, nga melaiket, me elementin e tij tokësor, por me fryrjen e shpirtit në të.

   Ky krijim shumë planësh është i qëllimshëm nga Krijuesi i njeriut, pasi është një krijesë që jeton në dy botëra: bota materiale dhe ajo shpirtërore, siç ka marrëdhënie me tokën sikurse edhe me qiellin.

   Prandaj njeriu ka nevojë për atë që del nga toka, për të ngrënë e për të pirë, për t'u veshur e për të jetuar: “Ne nuk i bëmë ata (Pejgamberët) trupa që nuk hanë, e as nuk ishin të përjetshëm”.[3]

   Po kështu njeriu ka nevojë për atë që zbret nga qielli, nga revelata e All-llahut, për t'u ngritur në shkallët e njohjes së All-llahut, dashjes së mirës dhe veprimit të punëve fisnike.

Kështu, njeriu është pajisur me instinkt dhe temperament, që ndihmojnë për ndërtimin e jetës në tokë dhe shijimin e të mirave të saj, sikurse është pajisur gjithashtu edhe me veti shpirtërore, që e ngrenë atë lart, për t'u lidhur me Zotin e tij të Lartësuar.

   Temperamenti dhe epshet e ndryshme, të lidhura me elementin tokësor te njeriu, mund ta ulin atë deri në gradën e kafshëve ose edhe më keq, njëkohë që elementet dhe vetitë shpirtërore, mund ta lartësojnë atë për të arritur edhe në gradën e melekëve e ndoshta për t'i tejkaluar ata, më sakrificat e tija.

   Prandaj prej veçorive të fesë është se ajo e rrit njeriut dhe ia zhvillon anën shpirtërore mbi atë tokësore, për të mos sunduar një grusht dhe` mbi frymën shpirtërore. Dhe kjo, pa dyshim s'është e lehtë, pasi dheu krijon ndikimin dhe shtypjen e tij mbi njeriun, me anën e nevojave, dëshirave dhe kapriçove të ndryshme, ndërkohë që nefsi shkon pas epsheve dhe e ka të vështirë rrugën e udhëzimit dhe drejtësisë.

   Prandaj është e domosdoshme që njeriu të bëjë xhihad dhe sakrifica me nefsin e tij, duke përdorur armën e durimit dhe bindjes, deri sa të arrijë në drejtim të fesë dhe në fe, sikurse thuhet në Kur'an: “Dhe prej tyre Ne bëmë prijës që me urdhrin Tonë udhëzojnë, pasi që ata ishin të durueshëm dhe ndaj argumenteve Tona ishin të bindur”.[4]

   Durimi përballon epshet, ndërsa bindja dyshimet, deri sa njeriu të arrijë në udhëzim hyjnor, të cilin e kërkojnë njerëzit fisnikë.

   Për këtë, në Kur'an thuhet: “E ta që luftuan (sakrifikuan) për hir Tonë, Ne, me siguri do t'i orientojmë rrugës për të  Ne…”.[5]

   Prandaj Islami i ka lejuar njeriut shumë mënyra  për të fituar me to përmbi anën tokësore në qënien e tij, ku në krye të këtyre mënyrave janë adhurimet parimore, që konsiderohen si baza të Islamit, si: namazi, agjërimi, zekati dhe haxhi.

   Agjërimi në Islam, konsiderohet si një ndër sakrificat më të mëdhaja shpirtërore për njeriun, pasi në ditët e tija, njeriu me dëshirën e tij largohet nga ushqimi, pija, epshet, etj, vetëm për kënaqësinë e All- llahut (xh. sh.).

   Ai me vullnetin e tij të lirë e ndalon veten për të marrë ato gjëra, të cilat i dëshiron dhe e largon dorën për t'u zgjatur drejt tyre, duke i patur përpara syve të tij. E ndalon veten për t'iu afruar partneres së tij, duke e patur përballë syve.

   Ramazani me të vërtetë është një provim i vërtetë i besimit dhe i vullnetit njerëzor.

   Pa dyshim njeriu besimtar gjithmonë e kalon këtë provim të vështirë dhe me të realizon fuqizimin e vullnetit që më pas do t'i dhurojë njeriut fitoren, kur shpirti i tij fiton mbi dheun e baltën, kur malli i shpirtit të lartësuar fiton mbi emocionet e ulëta të trupit dhe kur vullneti i tij mposht epshet shtazarake.

   Nga dallimet kryesore në mes të njeriut dhe kafshës, është se kafsha vepron ç'të dojë , në çdo kohë, çdo vend e çdo gjendje, pasi nuk ka mendje që të mendojë, as fe që ta ndalojë, as ndërgjegje që ta qortojë.

   Në qoftë se ajo dëshiron të urinojë, e bën këtë edhe në mes të rrugës, në shtëpi apo në çdo vend tjetër, e nëse do për të ngrënë, e merr atë pa pyetur se a është hallall apo haram.

   Ndërsa njeriu e komandon veten dhe emocionet e tija dhe gjykon me mendjen dhe fenë e tij për veprimet e tija, saqë arrin të krahasohet edhe me melekët, duke lënë ushqimin dhe prekjen e grave, me vetëzgjedhjen dhe dëshirën e tij, për të arritur shpërblimin e All- llahut (xh. sh), duke u larguar nga jeta e atyre që jetojnë shërbëtorë të trupave dhe epsheve të tyre, skllevër të kapriçove, të cilëve poeti i madh Ebul Fet'h Bustiu, u drejtohet me këto vargje:

 

O shërbëtor i trupit, sa vrapon pas tij,

a e kërkon fitimin në një mall pa leverdi?

Sillu nga shpirti dhe plotëso mirësitë e tij,

pasi me shpirt, jo me trup, ti quhesh njeri!

 

   Prandaj Zoti e konsideron agjërimin e njeriut të Tijin, në një hadith kudsij, kur thotë: “Çdo punë e njeriut është e tija, përveç agjërimit. Ai është Imi dhe vetëm Unë e jap shpërblimin për të! (Besimtari) e lë ushqimin për Mua dhe largohet nga gruaja e tij vetëm për Mua dhe lë epshet e tija vetëm për Mua”.[6]

 

Muaji i pastrimit

 

   Për hatrin e All-llahut (xh. sh) vetëm njeriu lë dëshirat dhe epshet e tija, për të agjëruar plot një muaj, nga agimi deri në perëndim me besim dhe bindje.

   Dhe pa dyshim që ky muaj është një pastrim për njeriun nga ndotësitë e gabimeve që ndoshta ka bërë gjatë gjithë vitit, pasi agjërimi është si një dush shpirtëror, në të cilin njeriu hyn një herë në vit, për të larë njollat e gabimeve të tija e për të dalë më pas nga ai dush, krejtësisht i pastër!

   Pikërisht këtë nënkupton edhe hadithi i Pejgamberit (a.s): “Kush agjëron Ramazanin me besim dhe bindje, i falen krejt gabimet e tija”.[7]

   Në qoftë se namazi është një dush ditor, në të cilin myslimani lahet pesë herë çdo ditë, agjërimi i Ramazanit është një dush që plotëson atë të namazit.

   Këtë e vërteton edhe fakti se muaji i Ramazanit nuk është vetëm muaj agjërimi, por agjërim ditën dhe falje natën (teravija, namazi i natës, etj), pasi edhe xhamitë në ditët e tija mbushen me adhurues që falin namazin e teravisë, siç përmendet edhe në hadithin e Pejgamberit (a.s): “Kush falet në Ramazan (teravinë) me besim dhe bindje, i falen krejt gabimet e tija”.[8]

   Sa e bukur është jeta e njeriut besimtar, kur ditën agjëron dhe natën falet duke ndjerë një ngrohtësi shpirtërore, që s'e ndjen kush nuk hyn në shkollën e Ramazanit, por që rri i burgosur në burgjet e materializmit, duke ia ndaluar vetes atë lumturi të papërsëritshme shpirtërore, për të cilën kanë thënë: “Ne jetojmë në një lumturi, që po ta dinin mbretërit , do na vritnin me shpata për të na e marrë”.

   Por për fatin e tyre të mirë, mbretërit dhe sulltanët nuk e dinë vlerën e tij, prandaj ua lënë atyre për ta ndjerë e për t'u kënaqur me të pa shqetësimin e ndokujt.

Në muajin e Ramazanit njeriu e ndjen peshën e mirësisë së All- llahut ndaj tij në ushqim e pije, pasi të mirat e tia për ta ia largojnë njeriut ndjenjën e pranisë së tyre, kështu që ai nuk kujtohet për ta vetëm atëherë kur i kanë humbur, prandaj kanë thënë: “Shëndeti është kurorë mbi kokat e të shëndoshëve që nuk e sheh vetëm se i sëmuri”.

   Atëherë, kur njeriu largohet nga ushqimi gjatë gjithë ditës, nga lindja deri në perëndim të diellit, deri sa uria ta ketë lodhur dhe etja ta ketë ngacmuar, kur vjen koha e ushqimit dhe shuarjes së etjes, ai arrin ta ndjejë rendësinë dhe vlerën e mirësisë së All- llahut ndaj tij, prandaj në iftar, duke e falënderuar All-llahun (xh. sh.) thotë: “Iku etja dhe u njomën damarët dhe shpërblimi u vendos, nëse do All-llahu”.

   Këtu njeriu ndjen një gëzim të natyrshëm, kur sheh, se ajo që ishte e ndaluar për të gjatë gjithë ditës, u bë e lejuar për të, siç thotë edhe Pejgamberi (a.s): “Agjëruesi (gjatë agjërimit të tij) ka dy gëzime: kur bën iftarin gëzohet për të dhe kur të takohet me Zotin e tij, do të gëzohet me agjërimin”.[9]

 

Muaji i mëshirimit

 

   Duke qenë agjërueshëm njeriu e ndjen dhimbjen e të mjerëve, urinë e të uriturve, etjen e të eturve, etj., duke shijuar ithtësinë e urisë dhe nxehtësinë e etjes. Në këtë mënyrë zemra e tij i mëshiron ata dhe dora e bamirësisë së tij zgjatet drejt tyre.

   Prandaj me të drejtë Ramazani është konsideruar përherë si muaj i mëshirës, mirësisë dhe bamirësisë, madje Pejgamberi (a.s) ka qenë më bamirës se kurrë në Ramazan, më i shpejtë në ndihmën e të varfërve si era që fryen, siç e transmeton këtë edhe Ibni Abasi (r.a).

   Tregohet se Jusufi (a.s) nuk është ngopur kurrë me ndonjë ushqim, edhe pse në dorën e tij ishin të gjitha depot e Misirit. Kur u pyet për këtë, ai tha: “Kam frikë se po u ngopa, do harroj të varfërit”.

   Ramazani është një muaj i veçantë në jetën e individit mysliman dhe shoqërisë islame, ndërsa unë e quaj: Pranvera e jetës islame, pasi në të rinovohet krejt jeta!

   Gjallërohen mendjet me dije dhe njohuri, gjallërohen zemrat me besim dhe përkushtim, gjallërohet shoqëria me bashkëpunim dhe ndërlidhje, gjallërohet vullneti duke bërë gara njerëzit në bamirësi dhe vepra humane të konsiderueshme.

   Në Ramazan plotësohen kushtet për të bërë mirë dhe pakësohen kushtet për të bërë keq, sikure dëbohen shejtanët nga melekët e pastër, gjë të cilën na e përmend Pejgamberi (a.s), kur thotë: “Kur vjen Ramazani, hapen dyert e xhennetit, mbyllen dyert e xhehnemit dhe lidhen shejtanët”.[10]

   Po në lidhje me këtë pikë, në një transmetim tjetër, Pejgamberi (a.s) thotë: “Dhe thërret një zë: O bamirës shpejto, o keqbërës ndalo”.[11]

   E gjithë kjo mirësi qiellore për ardhjen e Ramazanit: Hapja e dyerve të xhennetit, mbyllja e dyerve të xhehnemit dhe lidhja e të gjithë shejtanëve janë argument se ky muaj ka një pozitë të madhe dhe një domethënie të rendësishme në jetën e myslimanit, siç vërtetohet edhe në Kur'an:

   “O ju që besuat, agjërimi u është bërë obligim sikurse që ishte obligim edhe i atyre që ishin para jush kështu që të bëheni të devotshëm”.[12]

   Dhe kushdo që vëzhgon jetën e myslimanëve, vit pas viti, para ardhjes së Ramazanit dhe pas shkuarjes së tij, do të bindet me këtë realitet shoqëror që vërtetohet me të parë e me të shikuar që është plotësimi i mirësisë, punimi i veprave me vlerë, pakësimi i veprave të paligjëshme dhe antihumane.

   Për këtë hoxhallarët dhe ligjëruesit në ditët e fundit të këtij muaji u bëjnë thirrje njerëzve që të vazhdojnë në këtë traditë, me këto qëllime të pastra dhe këtë vullnet të fortë, duke u thënë në shumë raste: (Kush e ka adhuruar Ramazanin, ai vdiq, e kush e ka adhuruar All- llahun, Zotin e Ramazanit, Ai është i gjallë dhe nuk vdes! Mjer ai popull, që nuk e njeh Zotin vetëm se në Ramazan! Bëhuni me Zotin, jo me Ramazanin)!

 

Po si ta presim atë?

 

   Në mjetet e informacionit shihet qartas ardhja e informacionit, pasi gjatë ditëve të tij nuk shfaqen gjëra, të cilat shfaqen jashtë ditëve të këtij muaji, qofshin filma, drama, seriale apo skena të ndryshme.[13]

   Madje gjatë Ramazanit shfaqen emisione dhe programe të veçanta, që ushqejnë shpirtin, ngrijnë lart besimin, forcojnë moralin dhe edukojnë nefsin, duke larguar të keqen dhe shthurjen.

   Ndikimi i Ramazanit ndihet edhe në jetën shoqërore, kur familja lidhet me bashkimin e anëtarëve të saj, në syfyr e iftar.

   Shoqëria forcohet duke vizituar njëri- tjetrin dhe duke bërë ftesa për iftare.

   Ndërkohë të varfërit e ndjejnë veten më mirë se kurrë dhe më rehat shpirtërisht dhe ekonomikosht se asnjëherë tjetër.

   Sa nevojë kemi atëherë, që të përfitojmë nga ky muaj i begatë që është stinë e bamirësive dhe afrimit te All- llahu i Lartësuar.

   Le të jetë atëherë, ky muaj, kamping besimi ku ushtrohet vullneti, ringarkimi i dëshirave të mira, forcimi i qëllimeve fisnike, realizimi i shpresave të mëdha dhe kthimi i ëndrrave në realitet.

   E mëshiroftë All- llahu letrarin e madh arab dhe islam, Mustafa Sadik er-Rafi'i, kur thotë:  [Sikur njerëzit do ta jepnin hakun e duhur, do të quanin: "Shkolla tridhjetë ditore"].

 

Përktheu nga arabishtja

dhe përshtati në shqip

Muhamed Sytari