Muhamed Sytari

Qëndrimi i Islamit ndaj poezisë

(...Profeti ua lejoi njerëzve poezinë, e dëgjoi atë, nxiti për të dhe  shpërbleu për të...) 

 Nëse do të flasim për çfarëdo lloj qëndrimi të fesë islame ndaj poezisë, do të na duhet, pikësëpari të kthehemi në faqet e librit të fundit të zbritur nga qielli, si pikë e parë referimi. Do të na duhet të kontrollojmë në suret dhe rreshtat e Kur'anit, për shenja a gjurmë të "poetëve" e "poezisë", që të na mundësohet më pas një përcaktim sa më i qartë i qëndrimit të Islamit ndaj tyre. Që përcaktimi i këtij qëndrimi të jetë sa më i saktë, do të na duhet më pas, të kontrollojmë edhe në "arkivat" e pafund të citateve të Profetit Muhammed (a.s), ku do të na duhet të gjejmë gjithashtu vendin e "poetëve" dhe "poezisë" së tyre.

   Nga një studim serioz i Dr. Muhammed Osman Ali, pedagog i letërsisë arabe në Fakultetin e Gjuhësisë, pranë Universitetit "Fet'h"- Libi, konstatohet se: "Termi "poet" është përmendur katër herë në Kur'an, në katër ajete, sikurse do të gjejmë se termi "poezi" është përmendur në një ajet të vetëm dhe termi "poetët", gjithashtu në një ajet të vetëm".[1]

 

Ajetet kur'anore ku përmendet "poezia" dhe "poetët"

 

   Më poshtë, po përmendim në mënyrë të detajuar ajetet kur'anore, të cilat citojnë qartas "poetët" dhe "poezinë" e tyre, për të arritur më pas, nëpërmjet ndihmës së komenteve të ndryshme të këtyre ajeteve, në një konkluzion të qartë rreth vendit të "poezisë" dhe "poetëve" në Kur'an e Islam.

1.    "Ata madje thanë (për Kur'anin): Ëndërra të përziera, madje thanë se ai (Muhammedi) vetë e trilloi, ai është poet!..."[2]

2.    "Dhe thoshin: "A do t'i braktisim ne zotat tanë për një poet të çmendur?"..."[3]

3.    "E ata thonë: "Ai është poet, po presim kohën ta zhdukë"...".[4]

4.    "Ai nuk është fjalë e ndonjë poeti, po ju nuk besoni".[5]

5.    "Ne as nuk ia mësuam atij (Muhammedit) poezinë, e as që i takon ajo atij, ai (Kur'ani) nuk është tjetër vetëm se këshillë dhe Kur'an i qartë".[6]

6.    "E për sa u përket poetëve (që Muhammedi nuk është i tillë), ata i ndjekin të humburit (nga e vërteta). A nuk sheh se ata hidhen në çdo anë (sa lavdërojnë, sa përqeshin). Dhe ata janë që flasin atë çka nuk punojnë. Me përjashtim të atyre që besuan, që bënë vepra të mira, që e përmendën shumë All-llahun dhe që u mbrojtën pasi që atyre iu bë e padrejtë. E ata që bënë zullum do ta kuptojnë se ç'përfundimi i shkojnë (ç'dënim të ashpër ose ç'vendi në Xhehennem do t'i nënshtrohen)".[7]

   "Ajetet që flasin rreth poezisë, nuk e prekin atë -si poezi-, as për të mirë, as për të keq, por për një arsye të fortë: hedhjen poshtë të pretendimeve të jobesimtarëve arabë për qenien e Muhammedit (a.s) poet. Njëkohësisht, Kur'ani vërtetoi, se të vërtetat me të cilat erdhi Profeti i fundit, janë shumë larg poezisë...".[8]

 

Përse Kur'ani hedh poshtë, në mënyrë të theksuar,

qënien e Muhammedit (a.s) poet?

 

   Kjo është një pyetje, sa intriguese aq edhe e domosdoshme për t'u bërë në këtë pikë të këtij studimi. A ishte Profeti Muhammed (a.s) poet apo jo? Përse Kur'ani refuzon me kaq ngulm qënien e tij poet? Çfarë është poeti në këndvështrimin e arabëve kurejshitë e jokurejshitë, "nofkë" me të cilën, në një mënyrë a një tjetër, "gjuhej" edhe Profeti i fundit, Muhammedi (a.s)?

   Arsyeja e këtij refuzimi të bërë nga Kur'ani, është fare e thjeshtë: "Sepse arabët mendonin se në mendjet e poetëve ka "dorë" a prekje xhinësh, a se disa shejtanë u inspironin atyre vargjet, të cilat ua recitonin më pas njerëzve... Shkak tjetër është, se shumë prej poetëve në "xhahilijet"[9], njiheshin për veprimtaritë e tyre të fshehta imorale, teprinë në epshet e ndryshme, si dhe dhënien pas kënaqësive materiale, si: alkooli, kumari, etj.".[10]

 

Profeti Muhammed, "poetët" dhe "poezia"

 

   Qëndrimin e tij ndaj poezisë, Profeti Muhammed (a.s) e ka shfaqur në dy pika:

Së pari: Ndalimi që i ka bërë thurjes së vargjeve që prekin nderin, që nxisin hasmëritë dhe që ngjallin ndjenjat e strikticizmit ndërfisnor.

Së dyti: Luftimi që i bëri angazhimit të madh me poezinë, saqë të ndikojë te njeriu për të mos kryer detyrimet e besimit të tij, përmendjen e All-llahut e leximin e Kur'anit.

   Sidoqoftë, mund të themi se Profeti ua lejoi njerëzve poezinë, e dëgjoi atë, nxiti për të dhe  shpërbleu për të, gjë për të cilën dëshmojnë faktet. Konkretisht përmendet se Profeti (a.s) dëgjoi Nabiga Dhubjanin, poetin e njohur arab, kur me varg tha:

Erdha te Profeti,

kur me udhëzim erdhi,

dhe lexoi Librin,

si shkëndijë ndriçon...

   Këto vargje e të tjera që tha në prezencë të Profetit (a.s) tërhoqën vëmendjen e tij dhe poetit iu drejtua me këto fjalë: "Mos ta mbylltë All-llahu gojën".[11]

   Profeti (a.s) dëgjoi edhe nga Ka'b ibni Zuhejri, kur ky i fundit erdhi në xhami e tij duke i thurrur ca vargje, nga poezia e tij e famshme, që fillon me pikëllimin e tij për ikjen e Suadës, të dashurës së tij. E kur, arriti në vargjet:

Profeti është dritë, me të cilën ndriçohemi,

Luan, nga shpatat e zhveshura të Indisë.

Profeti ndërhyri duke e korrigjuar: "nga shpatat e All-llahut", dhe Ka'bi e korrigjoi.[12]

 

Studioi

Muhamed Sytari