Muhamed Sytari

Imam Shafiiu- Muhammed Idrisi

("Kërkuesi i diturisë ka nevojë për tri gjëra: Jetëgjatësi, stimulim dhe zgjuarsi") 

 

 U lind  në Gaza, në bregdetin e Palestinës, në vitin 150 hixhri. Në po atë ditë vdiq dijetari i madh islam Ebu Hanife. Në lidhje me këtë fakt, studiuesi Muhammed Ali el- Kutb thotë: "Interesant është fakti se viti në të cilin u lind Imam Shafiiu, është i njëjti vit në të cilin vdiq Imami Ebu Hanife, viti 150 hixhri… Ky fakt sikur don të na tregojë se flamujt e diturisë do të vazhdojnë të valviten, brez pas brezi…".[1]

Pas Gazës, së bashku me të ëmën udhëtuan drejt Mekkës, sepse e ëma ishte kurejshite.[2]

   Kur'anin e mësoi përmendësh që në moshën shtatë vjeçare. Gjuhën e pastër dhe letrare arabe, si dhe elokuencën në të shprehur, i mësoi nga fisi Hudhejl, që ishin ndër letrarët më të shquar arabë të kohës, "ku qëndroi 10 vite"[3]. Atje zuri shumë prej mjeshtrisë gjuhësore dhe letërsisë së tyre. Me këtë rast fitoi edhe dhunti, me të cilat arriti të kuptonte si duhet ajetet kur'anore dhe hadithet profetike.

   Kthimin e tij në Mekë, e tregon si vijon: "U ktheva në Mekë dhe fillova të ligjëroj, duke përdorur poezi, fjalë të urta dhe shumë prej lajmeve të arabëve. Ndërkohë m'u afrua një burrë i fisit Zubejri, i cili më tha: "Sa do të kisha dëshiruar sikur kësaj pastërtie në të folur, kësaj fryme letrare e kësaj zgjuarsie mos t'i bashkangjisje jurisprudencën islame; atëherë do mbretëroje njerëzit e kohës tënde!".[4]

   Pasi e kishte mësuar Kur'anin përmendësh, e ëma e udhëzoi drejt perfeksionimit të këndimit të Kur'anit (tilavet), texhvidit dhe komentimit (tefsir) të tij, në duart e hoxhallarëve të Mesxhidi Haramit (në Mekkë). Në moshën trembëdhjetë vjeçare ai kishte aritur në shkallë të lartë diturie… Historianët thonë: "Shafiiu kishte zë të ëmbël dhe të mekur. Tingulli i tij kishte shenjat e frikës dhe adhurimit ndaj All-llahut. Kur e këndonte Kur'anin në Mesxhidi Haram, njerëzve u binte të fikët para duarve të tij dhe nga të qarët e tyre krijohej një zhurmë e veçantë…Kur e vinte re këtë, ai e ndalonte këndimin".[5]

   Ndërsa prej veprimeve interesante të Imam Shafiiut, gjatë kërkimit të hadithit dhe komentimit të tij, ishte edhe mbledhja e kockave të gjëra të shpatullës së ndonjë kafshe, për të shkruar mbi to, sepse ai ishte i varfër dhe s'kishte mundësi të blinte as letrën për shkrim.[6] Për këtë, ai thoshte: "Kërkuesi i diturisë ka nevojë për tri gjëra: Jetëgjatësi, stimulim dhe zgjuarsi", duke përmendur stimulimin material menjëherë pas jetës...

   Po në lidhje me fëmijërinë e tij, vetë Shafiiu (r.a) thoshte: "Nuk kisha pasuri, njëkohë që diturinë kisha filluar ta kërkoja që në moshë të vogël. Shkoja te divani (zyra postare) dhe kërkoja të më falnin copa letrash. Mbi ta shkruaja...".[7]

 

Gjuha e Shafiiut dhe mendimet e bashkëkohësve të tij

   Tregon Rebi ibn Sulejmani: Kam dëgjuar Ibn Hishamin (gjuhëtarin dhe historianin e njohur arab), që thoshte: "Kam ndenjur shumë në prezencë të Shafiiut, por asnjëherë s'e kam dëgjuar të flasë ndonjë fjalë pa kuptim, sikurse s'kam dëgjuar fjalë më të bukura se të tijat".

   Ai, gjithashtu thoshte: "Kam ndenjur me Shafiiun për një kohë të gjatë, por asnjëherë s'e kam dëgjuar të flasë ndonjë fjalë, veçse të kuptueshme për dëgjuesin; më të bukura se ato fjalë në gjuhën arabe, s'mund të gjente".

   Thoshte gjithashtu: "Fjalët e Shafiiut janë version argumentues në gjuhën arabe!".

   Ndërsa Asmaiu, thoshte: "Jam marrë me vërtetimin e poezive të fisit Hudhejl, duke i krahasuar ato me poezitë e një djali të ri kurejshit. I thonin, Muhammed Idris Shafiiu".

   Ndërsa Xhahidhi i famshëm[8], jepte këtë vlerësim: "Kam lexuar në librat e gjenive që bënë emër në dije, por s'kam lexuar fjali më të bukura se ato të Muttalibiut (Shafiiu rridhte nga fisi i Muttalibëve). Sikur gjuha e tij nxirrte florinj".

   Junus Abdul- Ala, thoshte: "Kur Shafiiu merrte të fliste në gjuhën arabe, thoje: Më të ditur se ky s'ka! Kur merrte të fliste në poezi dhe thurte vargje, thoje: Më të ditur se ky s'ka! Kur merrte të fliste në jurisprudencën islame, thoje: Më të ditur se ky s'ka!".

   Ndërsa dijetari i madh i letërsisë arabe, Muber- ridi, ka thënë: "E mëshiroftë All- llahu Shafiiun. Ai ishte më poeti ndër njerëz, më letrari ndër ta dhe njohësi më i mirë i Kur'anit ndër ta".[9]

   Imam Shafiiu ishte një dijetar i madh, prej dijes së të cilit kërkuesit e saj të sinqertë merrnin e merrnin… Burimi i tij s'shterronte…

"Pas namazit të sabahut, ai ulej në xhami dhe fillonte, pikë së pari, me këndimin e Kur'anit dhe shkencat e tij. Kur mbaronte kthehej nga hadithi… E kur përfundonte edhe këtu, kthehej nga dijet e gjuhës, letërsisë dhe poezisë… Dukej si një Universitet me shumë degë…".[10]

 

Studioi

Muhamed Sytari