Imam Muhamed Sytari

Imam Muhamed Sytari
Myfti i Zonës Shkodër
 

Më 31 dhjetor 2007, teksa ndodhesha në Damask për një aktivitet  ndërkombëtar fetaro-shkencor, i bëra një vizitë hoxhës tim të dashur, Shejkh Vehbi Sulejman Gavoçi. Meqenëse kohë më parë i kisha kërkuar disa të dhëna për babain e tij, Hirësia e Tij, me dashamirësinë dhe shpirtmadhësinë që e karakterizojnë, më vuri në shërbim të punës sime kërkimore atë çfarë posedonte nga trashëgimia e të atit dijetar.  

Në përbërje të zarfit, ku ishin ruajtur, kishte një material në gjuhën arabe, në dorëshkrim, me titull: “Rezyme mbi jetën e babait tim, All-llahu e mëshiroftë”, 6 faqe të formatit A4, një faqe me virdin ditor të Haxhi Hafiz Sulejman Gavoçit, si dhe ixhazetin e plotë me vulën e mësuesit të tij Hafiz Jusuf Këlmendi.

Ndonëse ixhazeti në fjalë i përket më shumë nxënësit sesa vetë mësuesit, e pashë të arsyeshme ta përfshij në studimet e trashëgimisë së hoxhallarëve tanë të lartësuar, për të qenë argument i vlerave diturore dhe i pozitave arsimore islame të muxhizit në fjalë në mesin e hoxhallarëve shkodranë të kohës, por edhe i muxhazit të nderuar.

Ixhazeti që Hafiz Jusuf Këlmendi i ka dhënë nxënësit të tij Haxhi Sulejman Gavoçi, përbëhet nga 16 faqe, brenda dy kapakëve, në formën e një broshure, në kokën e së cilës, në gjuhën arabe shënohet: “Ky është ixhazeti i Sulejman Halil Shkodranit”.

Në faqen e parë të ixhazetit, me një kaligrafi artistike arabe, në pesë rreshta të shkruar me ngjyrë të artë, shënohet: “Kjo është liçenca (ixhazeti) ime për Haxhi Hafiz Sulejman Efendiun, sikurse më kanë liçencuar Zotërinjtë e mi. Unë jam i varfri Haxhi Hafiz Jusuf Abdyl Këlmendi, All-llahu i faltë të dy!”

Në faqen vijuese shënohet teksti i plotë i ixhazetit, ku pas shkrimit me shkronja të mëdha të besmelesë, muxhizi dëshmon:

“Falënderimet i takojnë All-llahut, i Cili na mësoi atë që nuk e dinim, i Cili na lumturoi dhe na fisnikëroi me mësimin e diturive.

Salavatet dhe selamet janë për Muhammedin, udhëzuesin e popujve, për familjen dhe shokët e tij, që punuan me sheriatin e profetit të nderuar!

Dije, All-llahu të dhashtë të mbarën, ty dhe ne, drejt bindje së Tij, se shkaku i arritjes së fisnikërive të larta, pozitave të çmueshme, gradave të shndritshme dhe lumturive të përhershme, është dituria e logjikeve dhe të transmetuarave, sidomos atyre të sheriatit, për të cilat i dërguari alejhis-selam ka thënë: “Ai që ndjek një rrugë për të kërkuar dituri, All-llahu do ta çojë drejt rrugëve të xhennetit”, si dhe: “Me të vërtetë melekët shtrijnë krahët e tyre në shenjë kënaqësie për kërkuesin e diturive”, si dhe: “Për dijetarin kërkon falje çdokush në qiej e në tokë, edhe balenat në thellësi të ujit”, si dhe: “Mirësia e dijetarit mbi adhuruesin është si mirësia e hënës, natën e plotësisë së saj, mbi të gjithë yjet”, si dhe: “Zahidi (asketi) adhurues pa dije është si harku pa litar”, si dhe: “Dijetarët janë trashëgimtarët e pejgamberëve”. I dërguari i All-llahut  ka thënë gjithashtu: “Ai që mësohet në fenë e All-llahut të Madhëruar, All-llahu do t’i garantojë fenë dhe botën e tij”.
...
Thotë Aliu (ker-remmell-llahu vexhhehu ve radijall-llahu anhu): “Krenaria nuk i takon kujt pos njerëzve të dijes, sepse ata, për atë që kërkon udhëzim, janë ciceronë. Të tjerët janë hije të gjalla, si bagëtia, pa mendje e mendim”. Ai gjithashtu ka thënë: “Kur vdes një dijetar, hapet një vrimë në Islam që nuk mbyllet përveçse nga një pasues i tij”.

Argumentet logjike dhe teologjike janë të shumta rreth këtij kapitulli. Por meqenëse kërkesa më e lartë dhe më e ndershme, është kërkimi i diturive, ajo është e lidhur ngusht me mësimin. Mësimi me një mësues të ditur, të ndershëm dhe një murshid të plotë, këshillues. E pikërisht me këto cilësi të lartpërmendura karakterizohej dijetari i ndershëm, deti gjithëpërfshirës, unikali i kohës së tij, unikali i motit të tij, kalorësi i mejdaneve të verifikimit, i zoti i kulmeve të imtësive, shembëlltyra e ulemave, i pari i të ndershëmve, i njohur si Hoxha Hafiz Halid begu i Ibrahim beg Bushatit, All-llahu me butësinë e Tij të fshehtë bëftë mirë me ta, i plotësoftë me përheshmërinë e adhurimit ndaj Tij me falënderimin e mirësive dhe i lartësoftë drejt njohjes së Tij me mirësitë e Tij më të madhnueshme. Atë e zgjodha, duke ndjekur mexhlisin e tij. Në dersin e tij qëndrova për një kohë të gjatë dhe u ruajta të mos hy aty ku nuk më takon, në këtë çështje, saqë në praninë e tij qëndroja si të isha udhëtar, ndonëse isha prezent!

E kur All-llahu më dha mbarësi, me plotësimin e dijeve logjike e teologjike, më trokitën disa të ndershëm, të plotë, të përkushtuar. Prej tyre ishte edhe zotëria i jonë i nderuar, dijetari i plotë, i zgjuari, i shquari, shkodrani Haxhi Hafiz Sulejman Hafiz Halil efendiu, All-llahu i dhëntë mbarësi drejt asaj që ai do dhe pëlqen, e ruajtë nga sprovat dhe nga çdo gjë që nuk pëlqen.

Nga mësuesi im i lartpërmendur kërkova leje që t’u mësoj të tjerëve dituritë. Pas istihares, ai më dha ixhazet gojor dhe të shkruar, kështu që, me mbarësinë e All-llahut të Madhëruar, fillova të përhap (dituri) e të sjell dobi...”

(e papërfunduar...)